2022’de sel riskinin daha düşük olduğu bir bölgede yaşıyordum. Küçük bir çocuğum vardı ve doktora tezimin bitmesine sadece birkaç hafta kalmıştı. Sosyal medyadaki sel haberlerinden kaçınmaya çalışıyordum ki iki yaşındaki bir kız çocuğunun çamurda gömülü fotoğrafını gördüm. Muhtemelen son nefesini alıyordu. Kısa süre sonra öldü. İşte o an her şey değişti.
Hemen camideki altı-yedi arkadaşıma telefon ettim. Onlara şöyle dedim: “Ne yapacağımızı bilmiyoruz ama en azından bir yerden başlayabiliriz.” Başlangıçta yardımımız yiyecek oldu. Birkaç profesyonel aşçı tuttuk.
Sadece şehrimize yakın köylerde çalışmayı planladık. Birçok insan suyun ulaşamayacağı kadar yüksek yerlere sığınmıştı. İlk gün en yakın köye yiyecek götürdük.
Yağmur bittiğinde güneş çıkar. Genellikle bu iyi bir işaret olur. Ama o bölgelerde güneşin doğuşu hiç de iyi hissettirmiyordu. Sanki bir yara yeniden açılmış gibiydi. Gizli kalan acı bir anda yüzeye çıkmıştı. İnsan çıplak kalmış gibi hissediyordu. Selden boğulmuş arabaları, traktörleri, evleri görüyordum. Ne hükümetten ne de herhangi bir kalkınma kurumundan bir yardım vardı. Hiçbir barınak yoktu. İnsanlar tamamen açık havada yaşıyordu.
Erkekler, kadınlarının bu şekilde açık alanda olmasını duygusal bir travma olarak görüyordu. Buradaki çoğu insan için bu durum normal değildi. Birçok kadın asla dışarı çıkmadı. Tarım işleri için dışarı çıkıyorlardı ama halkın arasında açıkça oturmuyorlardı. Saçları toz ve kurumuş çamurla doluydu. Giysileri ağır bir çamur tabakasıyla kaplıydı ve ayaklarında ayakkabı yoktu. Anneler bebeklerini emziremiyordu. Bebekler süt için ağlıyor, ama süt yoktu. Anneler onları sahte seslerle sakinleştirmeye çalışıyordu.
İneklerin yemleri yoktu ve süt vermiyorlardı. Hayvanların çoğu kaybolmuş, cesetleri çürümüş haldeydi. Bir hafta boyunca orada kalan su da korkunç bir koku yaymaya başlamıştı. Orada iyi bir koku kalmamıştı.

Balochistan eyaletinde sel nedeniyle yerinden edilen aileler, köprülerin üzerindeki ve diğer yüksek yerlerdeki çadırlarda yaşamak zorunda kaldı. Fotoğraf: Fida Hussain/AFP/Getty Images
Sabahları yemek hazırlıyorduk. Öğlen tekrar yemek hazırlıyor, genellikle akşam saat 8’e kadar dağıtımı bitiriyorduk. Bir gece saat 11 olmuştu ve bazı insanların hâlâ yiyeceği olmayabileceğini düşündük. Bu yüzden gece geç saatlerde yemek pişirip her kampe gittik.
Yaşlı bir kadın birden gülmeye başladı. Şaşırmıştım. Ona sordum: “Her şey yolunda, yiyeceğimiz var, ama neden gülüyorsun?” Cevap verdi: “Az önce ‘Ya Rab, bugün beni aç bıraktın’ diye şikâyet ediyordum. Ve sen aniden ortaya çıktın.”

Bu onun için çok tuhaf bir deneyimdi. Bizim için de öyleydi. İnsanlar zor durumdayken inançlarına sıkı sıkıya bağlanırlar. Böyle bir olay yaşandığında ise yardım edenlerle ruhsal bir bağ kurarlar.
2022 Eylül’ünde tarihi Sehwan şehrinde meydana gelen sel. İklim krizi muson yağışlarını daha şiddetli hale getirdi. Fotoğraf: Akhtar Soomro/Reuters
Sosyal medyada paylaşımlar yaptık. Yardım toplamak için çabaladık. Pakistan’ın başka bölgelerinden birçok kişi bizimle iletişime geçti. Para akın etti ve ekibimizi sürekli genişlettik. İki-üç köyden başlayarak tüm ilçeyi, sonra neredeyse bütün bölgeyi kapsayacak hale geldik.
Hükümet protokolleri, tehlikeli görünen veya tekneyle girilmesi güvenli olmayan bölgelere girilmemesini öngörüyordu. Aileler suyun içinde kilometrelerce uzakta mahsur kalmıştı. Bir köyde hiç kara parçası yoktu. Küçük ahşap dolaplar ağaçlara asılmıştı ki eşyalar sudan kurtarılabilsin. En yakın sığınakları ise yanlarındaki büyük bir ağaçtı. Tüm aile o ağacın içindeydi. Yaşlılar dalların üzerinde yatıyordu. Çocuklar için bir nevi salıncak yapmışlardı. Günlerce o ağaçlarda kaldılar.
Birkaç köy tamamen yok olmuştu. Tek bir ev bile ayakta kalmamıştı. Her şey, hatta ağaçlar bile şok içindeydi. Evli çocuklarıyla yaşayan yaşlı bir kadın o harabelerden ayrılmaya hazırlıksızdı. O eve o kadar bağlıydı ki, oradan sonra bir hayat kalmamış gibi hissediyordu. Bağımsızlığı için sattığı küçük eşyaları sakladığı küçük bir dolabı vardı. O dolap için çok endişeleniyordu. Oraya vardığımda dolap tamamen parçalanmıştı.
İnsanlar, Pakistan’ın Hyderabad kentindeki selden etkilenen bir bölgede geçiş yapmak için bir sal kullanıyor. Fotoğraf: Akram Shahid/AFP/Getty Images
Bir gün ateşim yükseldi ve eşim beni durdurdu: “Dışarı çıkma – başkalarına yardım edecek kadar iyi değilsin.” Ama yine de bir köye yardım etmek için gittim. Oraya vardığımda, güvenli olduğunu düşündüğüm şehrimizin aniden bir tehdit kaynağı haline geldiğini öğrendim. Şehre doğru su akıyordu. Birkaç saat içinde su şehre ulaşacaktı. Ailem oradaydı. Ben ise neredeyse 100 kilometre uzaktaydım.
Hemen geri dönmeye çalıştım. Ama şehre giden yol sel yüzünden kesilmişti. Aileme dönmemin hiçbir yolu yoktu. Eşimi aradım ve onlara şehirden su geldiğinde dikkatli olmalarını, suyu fark etmeleri gerektiğini söyledim. Kendilerini nasıl kurtarabilecekleri ve tahliye olabilecekleri konusunda bazı tavsiyeler verdim. Bu gerçekten çok zor bir karardı.
2022 Haziran’dan Ekim’e kadar süren olağanüstü muson yağışları Pakistan’da 1.700’den fazla insanın ölümüne neden oldu. Çocuklar, Jacobabad’daki selden sonra bir okulun bahçesine sığındı. Fotoğraf: Akhtar Soomro/Reuters
Sonunda şehir kurtarıldı. Ertesi gün, kesilen yoldan geçmek için bir tekneye bindik. Teknede otururken ailemi düşünüyordum. Karşı kıyıya ulaştığımda, beni eve götürmeleri için birkaç kişiye telefon ettim.
Eve vardığımda ateşim çok yükselmişti ve o günü evde geçirdim. Normal davranmaya çalıştım ama herkes iyi hissetmediğimi anlamıştı. Topluluk çalışmalarımdan bir gün izin aldım.
Ertesi gün bırakmak istedim. Ama sorun şuydu ki, ben o ağacın tam ortasındaydım. Eğer ben durursam, tüm bu süreç duracaktı. Bu yardım ağı tamamen sona erecekti.
Ertesi gün, yüksek ateşim olmasına rağmen sahaya çıktım çünkü bu sürecin durmasını istemiyordum. Büyürken topluluk bağları çok güçlüydü. İnsanlar hasta olduğunda, kaza geçirdiğinde veya hastaneye kaldırıldığında, başkaları onları ziyaret eder ve para paylaşırdı.
Kurtarma ekipleri, Punjab eyaletindeki Dera Ghazi Khan’da selden sonra çocukları taşımak için bir tekne kullanıyor. Fotoğraf: Shahid Saeed Mirza/AFP/Getty Images
Benim etrafımda gördüğüm kültür buydu.
Selin vurduğu bölgelere geri döndüm. Hâlâ su birikintileri vardı ve felaketin izleri ortadaydı. Ama o bölgede jalebi denilen çok popüler bir tatlı var. O köylerde bu tatlıyı koklayabiliyorum. Dükkanların açık olduğunu görüyorum. Çiftçileri, işçileri görüyorum. İnsanların yeniden çalıştığını görmek beni mutlu etti. Sanki hayat geri dönüyordu.
Selden üç ay sonra yıllık bir şiir etkinliği düzenlendi. Saraiki kültürü çok zengindir ve en eski kültürlerden biridir. Etkinliğin organizatörü olan bir arkadaşım bana danıştı: Bu yılki etkinliği iptal etmeli miyiz?
Ona etkinliklerin asla iptal edilmemesi gerektiğini söyledim. İnsanların normalleşmeye inanmalarına, hayatta kalma ruhuna inanmalarına izin verilmeliydi. Ve etkinlik düzenlendi.
[…] İlginizi Çekebilir: İki yaşındaki bir kız çocuğunun çamurda gömülü fotoğrafını gördüm. Bir şeyler yapmam… […]