Marine Le Pen, 5 Kasım 2026’da Paris yakınlarında düzenlenen bir savunma ticaret fuarında. Fotoğraf: Raphaël Lafargue/ABACA/Shutterstock
Avrupa liderleri, Kyiv’in finansal kurtarıcı hattını kesebilecek aşırı sağcı bir Fransız cumhurbaşkanına acilen hazırlanmalı
Avrupa, kendisinin düşündüğünden daha az önem taşıyan iki tartışmayla iç içeyken, son derece önemli olan bir tartışmayı görmezden geliyor. İlki, Rusya ile müzakerelerde EU’yu kimin temsil etmesi gerektiği. Bu büyük ölçüde alakasız, çünkü bu hafta Abu Dhabi’de tartışılanların etrafında yaratılan görkemli gösterilere rağmen, kışın sonuna kadar ciddi bir Ukrayna barış görüşmesi ihtimali pek yok. Rusya, önümüzdeki aylarda Ukrayna’nın ekonomisini ve sivillerin moralini kırmaya çalışarak savaşı tırmandırma konusunda güçlü teşviklere sahip.
İkincisi, Donald Trump’ın Ukrayna’ya yaklaşımı. Bu, eskiden olduğu kadar önem taşımıyor – ve yalnızca artık demokratik Kongre tarafından daha fazla kısıtlandığı için değil. Ocak 2025’te göreve geri döndüünden beri Trump, Kyiv’e yeni bir ABD askeri yardımı sağlamadı. Amerikan silah satışları Ukrayna’nın savaş çabaları için önemli olmaya devam ediyor, ancak Trump’ın Orta Doğu’daki askeri müdahaleleri, Ukrayna’nın en çok ihtiyaç duyduğu silahların – özellikle Patriot muharebe uçaklarını düşürme silahlarının – tedarikini daha da zorlaştırdı.
Ukrayna, özellikle gelen Rus balistik füzelerini tespit etme konusunda hâlâ ciddi şekilde ABD erken uyarı istihbaratına bağımlı; bu yetenek Avrupa’nın 2030’a kadar tam olarak yeniden oluşturması beklenmiyor. Ancak daha geniş nokta geçerliliğini koruyor: ABD, iki yıl öncesine göre Ukrayna için daha az vazgeçilmez bir ortak.
Avrupa liderlerinin görmezden geldiği tartışma çok daha evimize yakın: Marine Le Pen altı ay sonra Fransa cumhurbaşkanlığı seçimlerini kazanırsa ne olacak?
Cumhurbaşkanı Le Pen, Ukrayna’ya ait Fransa’nın ikili yardımını askıya alacak. Daha önemli bir sonuç olarak, AB bütçesine Fransa’nın katkısını artırmaya karşı çıkması, AB çapında finansmanı tehlikeye atabilir. Le Pen, Ukrayna için öngörülen 100 milyar avroluk bir olanak dahil olmak üzere bloğun bir sonraki yedi yıllık bütçesine vetoya başvuracağını tehdit ediyor. AB’nin Kyiv’i 2028’den sonra da finansal olarak desteklemeyi umduğu mekanizma bu.
Bir Le Pen yönetimi, cepheye daha uzak hükümetlere de desteklerini azaltmaları için siyasi bir örtü sağlayabilir. İtalya, İspanya, Yunanistan, Avusturya, Macaristan ve Slovakya için Ukrayna daha düşük öncelikdir ve İtalya desteği, gelecek yılın seçimlerinden sonra zayıflayabilir.
Sonuç olarak ikili hale gelen yardım, yükü omuzlamağa zorlanacak kuzey ve batı Avrupa ülkelerinin daha küçük bir grubunu geride bırakabilir. Güney ve orta Avrupa’nın büyük kısmından gelen katkılar kaybolacağı için bunu telafi etmekte zorlanacaklardır.
Le Pen aynı zamanda Ukrayna’nın AB üyeliği umutlarını ve bloğun Rusya’ya karşı yaptırımlar rejimini tehdit edecektir. Ukrayna’nın AB üyeliği neredeyse imkânsız hale gelecek: anahtar kararlar oybirliği gerektirir ve Le Pen, Kyiv’in katılımına zaten karşı çıkmıştır. İsteksizliğinde yalnız da kalmayacaktır. Kamusal taahhütlerine rağmen, birçok AB hükümeti Ukrayna’nın kabulüne dair ciddi tereddütler beslemektedir.
Yaptırımlar da aynı derecede savunmasız olacaktır. Le Pen, 2017’den beri Rusya’ya karşı AB yaptırımlarının kaldırılmasını savunmaktadır. Bloğun ekonomik yaptırımları Temmuz 2027’de yenilenmesi gereken durumda ve bir Fransız vetosu onları sona erdirebilir. Bireylere karşı yaptırımların yenilenmesini de engelleyebilir ve yeni paketlerin herhangi birini veto edebilir.
Kısacası, bir Le Pen yönetimi, Avrupa’nın Ukrayna’ya desteğinin üç ayağını aynı anda zayıflatabilir: finansman, AB üyeliği ve Rusya’ya karşı yaptırımlar.
Ana bir an için en kötü senaryoyu hayal edelim – Le Pen’in zaferinden sonra Avrupa’nın Ukrayna’yı sürdürememesinin bir sonucu olarak Kyiv, Moskova’nın şartlarıyla bir anlaşmaya itilir. Rusya, Donetsk ve Luhansk’ın (ve olası olarak Zaporizhzhia ve Kherson’un) ilhakının anayasal tanınmasını kazanır. Moskova ayrıca Kyiv’e politik ve güvenlik şartları koyar: NATO üyeliğine yasak, silahlı kuvvetlerinin boyutuna tavan ve Moskova’nın “nasyifikasyon” olarak sunduğu politik talepler.
Bir itfaiyeci, 5 Kasım 2026’da Kyiv bölgesinde bir Rus drone saldırısının ardından lojistik merkezdeki bir yangını söndürmeye çalışıyor. Fotoğraf: Ukrinform/Shutterstock
İsteksiz bir işgal ve sivillere yönelik beş yıla yakın süren acımasız Rus saldırılarının ardından Ukraynalılar, bu anlaşmayı utandırıcı bir yenilgi olarak görürdü. Anlaşma, Washington’dan gelen baskıyla, bazı Avrupa ülkelerinin desteği ve diğerlerinin muhalefetiyle imzalanırsa, bu utanç daha da artardı.
Öncelikle anlaşma, bir insani felaket olurdu. Donbas’ın geri kalanının devredilmesi, on binlerce sivilin Rus işgali altında kalmasına yol açardı. Bu siviller, işgalin başka yerlerde anlamına geldiği şeylerle yüzleşirdi: kitles tutuklamalar, zorla kaybetme ve işkence. Tahliye etmeyi başaran diğerleri ise Ukrayna’nın kendi içinde yerinden edilmiş nüfusuna eklenirdi.
Herhangi bir arazi devri bir referandum gerektirdiği için Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodymyr Zelenskyy, bir referandum düzenlemek zorunda kalırdı ve muhtemelen tüm anlaşmayı oylamaya koyardı. Ukraynalıların bunu büyük olasılıkla reddetmesi, benzersiz bir siyasi krizi tetiklerdi. Ukrayna artık savaşmaya devam edemezse, Zelenskyy iki kötü seçenekle karşı karşıya kalırdı: oyu geçersiz kılmak ve son derece popüler olmayan bir anlaşmayı dayatmak; ya da istifa etmek ve bir sonraki hükümetin doldurması için bir boşluk bırakmak.
İki durumda da, muhtemelen protestocular sokakları doldururdu, muhalefetliler anlaşmayı mahkemede tartışmaya çalışırdı ve onu imzalayan görevini kaybederdi. Anlaşma ayrıca parlamentodan geçmek zorunda olurdu; burada, az sayıda milletvekilinin kendi adının altında yer almak istememesi nedeniyle oyla reddedilebilirdi. Bunun yerine anayasanın dışında dayatılırsa, siyaset fraksiyonlara ayrılırdı; bazıları bu uzlaşıyı ortadan kaldırmaya yemin ederken, diğerleri bir şekilde ilerlemeye ısrar ederdi.
Ekonominin de aynı yolu izmesi muhtemel. Yeniden inşayı finanse etmeyi planlayan bağışçılar ve yatırımcılar geri çekilecek, milyarlarca dolarlık potansiyel anlaşma masada kalacak. Rusya’nın yeniden işgal tehdidi ve siyasi istikrarsızlık yeniden inşayı duraklatacak. Milyonlarca Ukraynalı daha sonra batıya, aileleriyle birleşmek için akın edecek; uygun güvenlik garantileri sağlamayan bir anlaşmadan kaçıp arkasında ekonomik yıkım bırakacak. Aynı zamanda, birçok asker silahını bırakmayı reddedecek ve devredilen Donbas bölgelerinde gerilla savağını sürdürülecek. Bu birlikleri dizginlemek zor olacak, olası bir durumda Moskova’ya tam ölçekli çatışmayı yeniden başlatmak için bir bahane verecek.
Zamanla, ihanet hissi batılı ortaklara ve Kyiv’in savaş zamanı elitlerine yönelik öfkeye dönüşecek. En tehlikeli olanıysa, Rusya’nın bu araayı ekonomisini ve ordusunu yeniden inşa etmek için kullanması olacak. Yakında Vladimir Putin, Ukrayna’daki kaosu sömürüp yeniden işgal etme arzusu hissedebilir. Rusya’nın şartlarına göre yapılan bir anlaşmanın zayıf güvenlik çerçevesi bunu mümkün kılacak. Avrupa, sınırında kırık, kin tutan ve ağır silahlı bir devlet ve arkasında cesaretlenmiş bir Rusya ile baş başa kalacak.
Bunların hiçbiri kaçınılmaz değil. Ukraynalılar teslim olma konusunda pek istekli görünmüyor ve ABD’nin birkaç haftalık baskısı kamuoyunu değiştirmedi. Kyiv ayrıca Moskova’nın şartlarının muhtemelen tam da bu tür bir karışıklığı üretmek için tasarlandığını anlıyor. Ukrayna, böyle bir anlaşmayı ancak başka seçeneği kalmadığında kabul ederdi.
Buna ulaşmak, aynı anda birden fazla şeyin yanlış gitmesini gerektirir: Rusya’nın cepheyi geri itmesine olanak tanıyan istihbat ve askeri desteğin tamamen kesilmesi; ikili bir muadili olmadan Avrupa fonlarının kuruması; ve yeni seferberlikle desteklenen bir Rus tırmanışı. Her biri mümkün; birlikte alındıklarında ise olası değiller. Yine de bu senaryo, AB başkentlerini ciddi şekilde düşünmeye sevk etmeli. Politika, Le Pen’in iktidarda olup Ukrayna’ya dair görüşünü, Meloni’nin yaptığı gibi yumuşatacağına dair umut bağlayan bir umutsuzluktan çok, en kötü senaryo üzerine inşa edilmelidir.
Ukrayna’nın görünümü, Rusya’nın 2022’deki tam kapsamlı istilasından bu yana hiçbir zamankinden daha karanlık. Putin’in stratejisi her zaman batıya dayanıp siyasi alanda sahadan elde edemediğini gerçekleştirmek olmuştur. Bu olasılık daha makul hale geliyor – Ukrayna savaşma iralesini kaybeddiği için değil, hatta Washington’ın geri çekilmesi için değil, ancak gelecek yılda Avrupa’da olabilecekler için; bu da Rusya’yı yenme stratejisindeki en zayıf halka haline getiriyor.
-
Mujtaba Rahman, siyasi risk araştırmaları ve danışmanlık firması Eurasia Group’un Avrupa sorumlusudur
Bu konular hakkında daha fazlasını keşfedin
- Marine Le Pen
- Görüş
- Avrupa Birliği
- Rusya
- Ukrayna
- Fransa
- Vladimir Putin
- ABD dış politika
- yorum
