WASHINGTON – Brezilya’daki belirli mahallelerde yaşayan çocukların, özel bir sivrisinek türünün yoğun olduğu bölgelerde dengue veya endişe verici bir başka virüs olan chikungunya’ya yakalanma riskinin çok daha düşük olduğu bildirildi. Araştırmacılar bu bulguyu 21 Kasım’da paylaştı.
Dünyanın en yoğun dengue salgını yaşanan bölgelerinden birinde 5.700’den fazla çocuğu kapsayan bu büyük ölçekli çalışma, yalnızca pestisitlere güvenmek ve ısırılmaktan kaçınmak yerine, virüsleri bulaştıramayan sivrisineklerin yetiştirilmesinin uygulanabilir bir strateji olabileceğine dair yeni kanıtlar sunuyor.
Uluslararası araştırma ekibinin bir parçası olan Emory Üniversitesi’nden Dr. Sri Edupuganti’ye göre, “Wolbachia taşıyan” bu sivrisineklerin yoğunlaştığı mahallelerde okul çocukları arasında dengue ve chikungunya enfeksiyonlarında yaklaşık %69’luk bir azalma gözlemlendi. Bu etki, Brezilya’da 2024 yılında yaşanan şiddetli dengue salgını sırasında bile devam etti.
Araştırmacılar bulgularını Amerikan Tropikal Tıp ve Hijyen Derneği’nin toplantısında sundular.
Boston Üniversitesi’nden küresel sağlık uzmanı ve Brezilya çalışmasına dahil olmayan Dr. David Hamer, “Bu gerçekten heyecan verici,” dedi.
Hamer, bu Wolbachia taşıyan sivrisineklerin daha yaygın kullanımıyla mevcut mücadele yöntemlerinin birleştirilmesinin birçok bölgede “dengue vakalarını önemli ölçüde düşürebileceğini” öngörüyor.
Son araştırma, Florida’nın virüsün alışılmadık derecede büyük bir salgınıyla boğuştuğu bir dönemde geldi. Bu salgın, en az 1940’lardan bu yana ABD’deki herhangi bir eyalette görülen en büyük vaka sayısı olarak değerlendiriliyor.
Genellikle kıta ABD’sinde dengue vakaları çoğunlukla uluslararası seyahat eden kişilerde görülüyor. Ancak 20 Kasım itibarıyla Florida sağlık yetkilileri, yerel olarak edinilmiş 650’den fazla vaka kaydetti. Bu vakaların yaklaşık dörtte üçü, Tampa’nın bulunduğu Hillsborough County’de tespit edildi.
ABD dışında ise kâr amacı gütmeyen Dünya Sivrisinek Programı, Wolbachia stratejisinin öncüsü oldu.
Strateji nasıl işliyor: Bilim insanları, Wolbachia adlı bir bakteri türünü taşıyan sivrisinekler yetiştiriyor. Bu bakteri insanlar için zararsız ve birçok böcekte yaygın olarak bulunuyor, ancak dengue taşıyan Aedes aegypti sivrisineklerinde görülmiyor. Bakteri, sivrisineklerin belirli virüsleri bulaştırma yeteneğini önemli ölçüde azaltıyor. Dişi sivrisinekler bu bakteriyi yavrularına aktardığı için, özel olarak yetiştirilmiş erkek ve dişi sivrisineklerin bir bölgeye yeterince salınmasıyla Wolbachia’nın yerel sivrisinek popülasyonunda zamanla yerleşmesi sağlanıyor.
Endonezya ve diğer bölgelerde yapılan saha denemeleri ve çalışmalar, bu stratejinin dengue vakalarını önemli ölçüde azaltabildiğini gösterdi. Ancak hafif semptomları olan kişilerin teşhis edilmeyebileceği için, Brezilya’nın Belo Horizonte kentinde yürütülen yeni çalışma daha ileri bir yaklaşım benimsedi. Araştırmacılar, kan örneklerini dengue, chikungunya veya Zika virüsü belirtileri açısından test ettiler.
Dört yıl süren bu çalışmada, tüm katılımcı mahalleler aynı pestisit ve diğer sivrisinek kontrol yöntemlerine maruz kaldı. Ancak katılımcıların yarısına rastgele olarak Wolbachia taşıyan sivrisinekler salındı.
Zika vakalarının sayısı, bu özel sivrisineklerin hastalık üzerinde bir etkisi olup olmadığını hesaplamak için yetersizdi.


Yorum Yaz